કટોકટી મોટી ભૂલ હતી : સોનિયા ગાંધી

            કોંગ્રેસના મોવડી નેતાની કબૂલાત; ઈન્દિરાજીને પણ અહેસાસ થયો હતો

નવી દિલ્હી, તા. 8 : કોંગ્રેસ સંસદીય દળના અધ્યક્ષ સોનિયા ગાંધીએ વર્ષ 1975માં લાદવામાં આવેલી દેશવ્યાપી કટોકટી ના ઐતિહાસિક નિર્ણયને એક મોટી ગંભીર ભૂલ ગણાવી છે. એક અહેવાલ અનુસાર, સોનિયા ગાંધીએ પોતાની આત્મકથા ‘િબલાંગિંગ : અ જર્ની ઓફ લવ’નાં વિમોચન પૂર્વે આ મહત્ત્વપૂર્ણ વાતનો સ્વીકાર કર્યો છે. તેમનું માનવું છે કે, તત્કાલીન વડાપ્રધાન અને તેમના સાસુ ઈન્દિરા ગાંધીને પણ પાછળથી આ નિર્ણયની ભૂલનો ખ્યાલ આવી ગયો હતો.

સોનિયા ગાંધીએ પોતાનાં આ પુસ્તકમાં ખુલાસો કર્યો છે કે, ઈમર્જન્સી લાદવાના નિર્ણય વખતે ગાંધી પરિવાર બે ભાગમાં વહેંચાઈ ગયો હતો. તેમના પતિ રાજીવ ગાંધી આ કડક પગલાંના સખત વિરોધમાં હતા અને તેમણે તેમની માતા ઈન્દિરા ગાંધીને આગામી સામાન્ય ચૂંટણીઓ સુધી રાહ જોવાની વિનંતી કરી હતી. 

પરંતુ બીજી તરફ, તેમના નાના ભાઈ સંજય ગાંધી આ નિર્ણયના પક્ષમાં પૂરજોર સમર્થન આપી રહ્યા હતા. સોનિયા ગાંધી લખે છે કે, જો તે સમયે સંજય ગાંધી પર યોગ્ય નિયંત્રણ રાખવામાં આવ્યું હોત, તો ત્યારબાદ દેશને થયેલા ભારે રાજકીય અને સામાજિક નુકસાનને મોટાં પ્રમાણમાં ટાળી શકાયું હોત.

તે સમયના ગંભીર વાતાવરણને યાદ કરતાં તેમણે જણાવ્યું કે, મને હંમેશાં એવું અનુભવાયું છે કે, ઈન્દિરાજી હૃદયથી એક અત્યંત લોકશાહીવાદી વ્યક્તિ હતા. હું જાણું છું કે, મારી આ વાત સાંભળીને ઘણા લોકો હસશે, પરંતુ આ એક સત્ય છે કે, ઈમર્જન્સીના સમયગાળા દરમિયાન તેઓ ક્યારેય મનથી સહજ રહી શક્યા નહોતા. આ નિર્ણય તેમનાં મન અને આત્મા પર એક ભારે બોજ સમાન બની રહ્યો હતો.

એક અહેવાલ પ્રમાણે, તેમણે સ્પષ્ટતા કરી હતી કે, આ નિર્ણય માટે માત્ર સંજય ગાંધી એકલા જ જવાબદાર નહોતા, જો કે, જાહેર જનતાની નજરમાં તેમને જ ઈમર્જન્સીના મુખ્ય સૂત્રધાર માનવામાં આવતા હતા. સોનિયા ગાંધીના જણાવ્યા મુજબ, ઈન્દિરા ગાંધી પર તે સમયે કોંગ્રેસના અનેક વરિષ્ઠ નેતાઓનું ભારે રાજકીય દબાણ હતું અને રાજીવ ગાંધી જેવા ખૂબ જ જૂજ લોકો તેમની આસપાસ હતા જેમનો દૃષ્ટિકોણ અલગ અને સ્પષ્ટ હતો.