ભારતીય રાજનીતિની ધરી કે કેન્દ્ર કહી શકાય તેવું ઉત્તર પ્રદેશ રાજ્ય વર્ષોથી દેશની રાજકીય દિશાનો સ્પષ્ટ સંકેત આપતું રહ્યું છે. આ પ્રદેશ એક રાજ્ય માત્ર નથી, ત્યાં જે રાજકીય સમીકરણ રચાય છે તે સમગ્ર દેશમાં અસર કરી શકે તેવી પ્રબળ સંભાવના હોય છે. બે દિવસ પૂર્વે જ યુ.પી. વિધાન પરિષદની ચૂંટણીના પરિણામો આવ્યાં તેના સંકેત પણ ભાજપ માટે ચિંતાજનક નહીં તો ચિંતન કરવાપાત્ર તો ચોક્કસ છે. સૌથી મોટો પક્ષ હોવાની સ્થિતિ તો ભાજપે જાળવી રાખી છે. ત્યાં ભાજપની સત્તા છે, આદિત્યનાથ યોગી જેવા મુખ્યમંત્રી છે પરંતુ અખિલેશ યાદવની સમાજવાદી પાર્ટીએ પાંચ બેઠક જીતીને ભાજપની રાજકીય ગણતરી થોડી આડી-અવળી કરી નાંખી છે.
દિલ્હીમાં
ચાલી રહેલા પ્રબળ આંદોલનો, સોશિયલ મીડિયા ભાજપ સામે રાષ્ટ્રવ્યાપી નારાજગીના સકેત આપતા
હોવાનું એક અનુમાન વ્યાપક રીતે થઈ રહ્યું છે. યુ.પી, વિધાનપરિષદની ચૂંટણીમાં ભાજપને
6 બેઠક મળી હોવા છતાં ચર્ચા તો લખનૌ અને વડાપ્રધાન નરેન્દ્રભાઈ મોદી જ્યાંથી લોકસભામાં
ચૂંટાયા છે તે વારાણસી બેઠકની છે. વિધાન પરિષદની સ્નાતક અને શિક્ષક બેઠક સમાજવાદી પાર્ટીએ
જાળવી રાખી છે. ત્યાં સપાની સરસાઈ પણ નાની નથી. આ ફક્ત બે બેઠક નથી, ભાજપના અભેદ્ય
ગણાતા કિલ્લામાં પડેલાં ગાબડાં તેને ગણી શકાય. અલબત્ત ભાજપે તેની ક્ષમતા તો બતાવી જ
છે. શિક્ષક મતદાર ક્ષેત્રોની છમાંથી ચાર બેઠકો ઉપર ભાજપનો વિજય થયો છે.
સ્નાતક
બેઠકો ઉપર મેરઠ અને આગ્રામાં તેની જીત થઈ છે. ઉત્તર પ્રદેશમાં ભાજપની રાજકીય મજબૂતી
ઘટી રહી છે કે લોકપ્રિયતા ઓછી થઈ રહી છે તેવું પૃથક્કરણ તો આ પરિણામ ઉપરથી કરી શકાય
નહીં પરંતુ પશ્ચિમ બંગાળની વિધાનસભામાં ભાજપ જીતે, દેશમાં સર્વત્ર ભાજપ-ભાજપ છે ત્યારે
યુ.પી. વિધાન પરિષદની ચૂંટણીમાં વિપક્ષની સફળતા પણ સામાન્ય નથી. ગોરખપુર અને ફૈઝાબાદમાં
ભાજપનો વિજય પાતળી બહુમતિથી થયો છે. મુખ્યમંત્રી આદિત્યનાથના મતક્ષેત્રમાં પણ ભાજપ
હવે વધારે પડતા આત્મવિશ્વાસમાં રહી શકે તેમ નથી. આ ચૂંટણી પછી એક અગત્યનો મુદ્દો એ
પણ ઊઠ્યો છે કે સમાજવાદી પાર્ટી તેના પરંપરાગત જાતિગત રાજકારણના આધારે પોતાની રાજનીતિ
આગળ વધારવા માગતી નથી. શિક્ષકો, સ્નાતકો, યુવાનો અને શિક્ષિત બેરોજગારોના પ્રશ્ને પણ
લડવા માગે છે.
સ્નાતક
મતદાર ક્ષેત્રમાં પણ તેને મળેલી સફળતા ધ્યાન ખેંચે છે. ભાજપ માટે આ આત્મમંથનનો સમય
છે. આગામી વર્ષે ઉત્તર પ્રદેશ વિધાનસભાની ચૂંટણી છે. આંતરિક અસંતોષ, સંગઠનાત્મક સંકલનનો
અભાવ અહીં કારણ હોય તેવું બને. 2024ની લોકસભાની ચૂંટણીમાં ઉત્તર પ્રદેશમાં ભાજપને આંચકો
લાગ્યો હતો, અયોધ્યામાં રામમંદિર નિર્માણકાર્ય પૂર્ણ થયા પછી પણ પરિણામ એવાં હતાં ત્યાર
પછી ભાજપે ચિંતન શરુ કર્યું હતું. હવે વિધાનપરિષદના પરિણામ વિધાનસભાની ચૂંટણી પુર્વેની
ચેતવણી છે તેમ કહી શકાય.
નરેન્દ્રભાઈના
નેતૃત્વમાં પ્રજાને વિશ્વાસ હોવા છતાં, કેન્દ્ર સરકારના પ્રગતિશીલ અભિગમ છતાં ભાજપે
હવે ઉત્તર પ્રદેશના મતદારોના મનથી વધારે નજીક તો જવું પડશે તેમ લાગી રહ્યું છે. ચૂંટણીમાં
ઘણીવાર જીતાયેલી બેઠકની સંખ્યા કરતાં બેઠકની બદલાયેલી સંખ્યા વધારે મહત્વની થઈ જાય
છે. આ 2027ની ચૂંટણીનું પુર્વાનુમાન નથી. સ્નાતક કે શિક્ષક મર્યાદિત મતદારો છે. વિધાનસભામાં
જાતિ, ધર્મ, યોજનાઓ અને ઉમેદવાર સહિતની બાબતોનો વ્યાપ ઘણો મોટો હોય છે. ભાજપ માટે આ
પરિણામ જાગી જવાની વેળા છે અને સમાજવાદી પાર્ટી માટે આશાનું કિરણ છે. લોકસભા 2024ની
સ્થિતિ અપવાદરુપ હતી કે પછી પરિવર્તનનો સંકેત તેનો જવાબ મેળવવા 2027 સુધી રાહ જોવી
પડે.
